W dniu 24 marca br. w siedzibie „Gazety Wyborczej” odbyło się seminarium poświęcone projektowi badawczemu „Diagnoza Internetu 2009”. W spotkaniu wziął udział Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji – Pan Witold Drożdż

W Sali konferencyjnej przy ul. Czerskiej spotkali się naukowcy, eksperci, przedstawiciele administracji publicznej i biznesu, studenci – wszyscy zainteresowani rozwojem społeczeństwa informacyjnego w Polsce.

„Diagnoza Internetu” jest pierwszym tak dużym badaniem polskich użytkowników sieci przeprowadzonym wyłącznie w Internecie. Badania autorstwa portalu Gazeta.pl i Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej to złożona analiza intensywności, sposobów korzystania, preferencji, motywacji i potencjału cyfrowego użytkowników. W trakcie seminarium zostały przedstawione i omówione wyniki projektu badawczego ze szczególnym uwzględnieniem tematyki cyfryzacji oraz motywacyjnych wzorców korzystania z Internetu.
Seminarium „Diagnoza Internetu” prowadzili dwaj wybitni specjaliści w obszarze nowych technologii i nauk społecznych: Edwin Bendyk i dr Krzysztof Krejtz. Edwin Bendyk jest dziennikarzem, publicystą, zajmuje się problematyką cywilizacyjną i wpływem technologii na życie społeczne. Obecnie jest związany z tygodnikiem „Polityka”, gdzie prowadzi dział Internet. Publikuje również m.in. w tygodniku „Computerworld”, „Krytyce Politycznej” oraz „Przeglądzie Politycznym”. Jest felietonistą magazynu „Mobile Internet” (www.mobile-internet.pl) oraz autorem książek m.in. „Zatruta studnia. Rzecz o władzy i wolności” (nominowana do Nagrody Nike w roku 2003) oraz „Antymatrix. Człowiek w labiryncie sieci”. Dr Krzysztof Krejtz pracuje w Instytucie Społecznej Psychologii Internetu i Komunikacji Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej. Jest redaktorem naukowym projektu „Diagnoza Internetu 2009” oraz autorem m.in. „Wywiadu psychologicznego” (razem z Katarzyną Stemplewską – Żakowicz. W 2003 r. na Uniwersytecie Warszawskim obronił pracę doktorską pod tytułem „Dynamika Ja. Regulacyjne funkcje globalnych własności Ja w strumieniu autorefleksji”. Jest członkiem American Psychology Society. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół aplikacji teorii układów nieliniowych w psychologii osobowości, a w szczególności dla rozumienia samooceny i jej stabilności. Interesuje się również zachowaniami jednostki w Internecie, zwłaszcza wpływem, jaki wywiera to środowisko na komunikację interpersonalną i relacje z innymi. Zainteresowania komunikacją realizował również w praktyce. Prowadził i współprowadził warsztaty dotyczące komunikacji interpersonalnej oraz technik sprzedaży dla nauczycieli, trenerów i doradców.

Według autorów badania - projekt „Diagnoza Internetu” - podejmuje próbę stworzenia wskaźnika potencjału cyfrowego opisującego możliwości technologiczne wykorzystywane przez jednostkę do realizacji swoich zamierzeń w Internecie. W skład tego wskaźnika wchodzi liczba posiadanego sprzętu elektronicznego, szybkość posiadanego łącza internetowego oraz percepcja ceny za łącze. Wskaźnik ten nie jest jednoznaczny z korzystaniem wyłącznie z technologii internetowych. Dotyka on znacznie szerszego zjawiska cyfrowych mediów. Tak rozumiany potencjał porównywany jest z intensywnością korzystania z Internetu, definiowaną jako liczba godzin poświęcanych na Internet dziennie, częstość korzystania z tego medium oraz liczbą wykorzystywanych technologii internetowych. Zestawienie tych wskaźników pokazuje m.in., że intensywność korzystania Internetu może być wyższa niż potencjał cyfrowy. Co więcej, potencjał zależy głównie od wielkości dochodów, podczas gdy intensywność od poziomu edukacji jednostki.

Zdaniem Edwina Bendyka Internet jest w Polsce ciągle nowym, lecz coraz ważniejszym wymiarem przestrzeni społecznej. Liczba internautów nieustannie rośnie. Kim jest polski użytkownik internetu? Czy rzeczywiście interesuje go głównie pornografia, jak głosi jeden z konserwatywnych stereotypów? „Diagnozę Internetu 2009” odsłania zaskakujące nieraz, unikatowe charakterystyki polskiej cyberprzestrzeni oraz psychologiczne profile i motywacje jej użytkowników.

Co może Państwo ?

Minister Witold Drożdż, przewodniczący Międzyresortowego Zespołu ds. Realizacji Programu „Polska Cyfrowa” zaprezentował działania rządu związane z pracami Zespołu, przedstawił opinie dotyczące wyników raportu „Diagnoza Internetu”.

- Gdy w 1991 r. z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego wysłany był pierwszy maila, osoby biorące udział w wydarzeniu miały zapewne świadomość znaczenia cywilizacyjnego tego faktu. W sierpniu 2009 r, będziemy obchodzić 18 lecie Internetu w Polsce. – powiedział m.in. Witold Drożdż. Podsekretarz Stanu w MSWiA przypomniał skalę zjawiska związaną z rozwojem Internetu oraz podsumował znaczenie rozwoju społeczeństwa informacyjnego dla wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego.

- Obecnie połowa Polaków, co potwierdzają wyniki „Diagnozy Internetu”, to internauci. Całe segmenty społeczne mieszczą się obecnie w obszarze społeczeństwa informacyjnego. – stwierdził m.in. Witold Drożdż, zapewniając, że dane prezentowane w raporcie budzą szacunek - sama wartość e –handlu to 13 mld złotych, a wartość rynku reklamy to 7 mld dolarów.

Zdaniem ministra Drożdża projekt badawczy dotyczył Internetu czyli „przemysłu”, który ogarnia wszystkie sfery społeczne. Podsekretarz Stanu w MSWiA uznał badania prezentowane w raporcie, za niezwykle cenne.

- Bardzo istotne są m.in. dane jakościowe, a coraz większe znaczenie dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego będą miały dane związane z motywacjami korzystania z Internetu. – dodał Witold Drożdż.

Minister nawiązał do realizacji „Strategii rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013”, przedstawił genezę prac na projektem Strategii, przypomniał Internetowe konsultacje prowadzone z internautami przy współpracy 5 największych portali internetowych w kraju.

- Dzięki zaangażowaniu portali internetowych, przesłanie Strategii oraz wnioski obecne w prezentowanym dzisiaj raporcie są w wielu przypadkach zbieżne, w tym w obszarach dotyczących m.in. rosnącej dojrzałości przeciętnego internauty, który coraz ambitniej korzysta z Internetu, przechodząc z segmentu rozrywki do segmentu twórczości. – poinformował Witold Drożdż

Zdaniem Podsekretarza Stanu w MSWiA zauważalna jest też tendencja, że aktywność internautów zaczyna wykraczać poza Internet i coraz bardziej dotyczy wzrostu aktywności obywatelskiej i społecznej.

Witold Drożdż przypomniał, że działania rządu promują rozwiązania ułatwiające dostęp do Internetu, likwidację barier administracyjnych w inwestycjach związanych z nowymi technologiami, zniesieniem barier w rozwoju elektronicznej administracji.

- Przygotowujemy rewolucyjny projekt w efekcie którego nastąpi zrównanie rangi dokumentu elektronicznego z dokumentem papierowym. – powiedział przedstawiciel MSWiA.

Według opinii ministra Drożdża bardzo istotna jest jakość informacji prezentowanych w Intrenecie.

- Realizacja Strategii, analiza raportu „Diagnoza Internetu 2009” oraz efekty prac Zespołu „Polska Cyfrowa” to wszystko powinno odpowiedzieć na pytania jak przejść od „Polski analogowej” do Polski cyfrowej. – dodał minister Witold Drożdż.

„Diagnoza Internetu” – Polaków portret w sieci

Efekty prac zespołu autorów projektu oraz główne wnioski płynące z wyników badań przedstawił dr Krzysztof Krejtz.

Badania związane z projektem przeprowadzono od maja do lipca 2008 r. na reprezentatywnej grupie ponad 1000 internautów.
Badania dotyczyły m.in. jakości społeczeństwa informacyjnego i opartego na wiedzy, gdzie informacja nabiera wartości materialnej. Zdaniem autorów technologie internetowe odgrywają istotną rolę facylitującą rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy, a brak dostępu do Internetu rodzi nowe podziały społeczne. Podziały są bardzo istotne, mają wpływ m.in. na preferencje wyborcze oraz postawy obywatelskie. Obecnie w Polsce występuje bardzo silny trend wzrostowy związany z korzystaniem z Internetu. Ponad 50 % Polaków korzysta z Internetu, ale klasyczny podział binarny na tych, którzy Internet mają i tych którzy go nie mają, staje się niewystarczający.

Jedno z zadań postawionych w projekcie dotyczyło odpowiedzi na pytanie czy sam dostęp do Internetu wzmocni społeczeństwo informacyjne. W jakim stopniu polscy Internauci korzystają z sieci realizują dostęp do nowych technologii. Jednym z głównych celów projektu, było wyróżnienie stylów motywacyjnych korzystania z Internetu.

Z raportu dowiedzieć możemy się m.in., że średni wiek polskiego internauty to niewiele ponad 30 lat. 98,5 % badanych ma przynajmniej jeden komputer w gospodarstwie domowym. Niewiele mniej bo ok. 97 % badanych korzysta z Internetu przede wszystkim w domu.

Jedno z najważniejszych pytań dotyczyło aspiracji technologicznych. Nie są one optymistyczne. Tylko 14 % badanych zwiększyło szybkość Internetu w ciągu ostatniego toku i w niedalekiej przyszłości zamierza w dalszym ciągu poprawić parametry swojego dostępu do sieci.

Wśród technologii wykorzystywanych w sieci dominują przeglądarki, komunikatory, poczta elektroniczna. Raport badał m.in. intensywność wykorzystywania Internetu prezentując szczegółowe dane dotyczące liczby godzin spędzonych w Internecie, średnią częstotliwość wykorzystywania Internetu, średnią częstotliwość wykorzystywania różnych aplikacji internetowych oraz staż internetowy.

W opozycji przygotowano wskaźnik osobistego potencjału cyfrowego z informacjami dotyczącymi np. prędkości posiadanego łącza internetowego, liczby komputerów w gospodarstwie domowym, liczbę posiadanego sprzętu elektronicznego.

Bardzo interesujące okazały się wnioski z korelacji współczynnika intensywności wykorzystywania Internetu i osobistego potencjału cyfrowego z wykształceniem i dochodami. Przedstawiono też dane w podziale na województwa. Raport bada również stopień aktywności internautów w procesie produkcji i wymiany wiedzy. Celem badania było znalezienie wzorców motywacji, na tej podstawie wyodrębniono trzy grupy użytkowników: twórców – najbardziej aktywnych, konsumentów i obserwatorów. Diagnoza przygląda się również celom korzystania z sieci segregując je na grupy:

    * cel kreatywny: np. prowadzenie własnego bloga, galerii internetowej, duży poziom aktywności w sieci;
    * cel finansowy: np. prowadzenie własnego konta internetowego, księgowość w sieci;
    * cel społeczny: kontakt - nawiązanie i podtrzymywanie więzi w Internecie;
    * cel komputerowy: np. pozyskiwanie oprogramowania;
    * cel praktyczny: pozyskiwanie informacji potrzebnych do realizowania bieżących zadań;
    * cel informacyjny: zdobywanie informacji, prasa internetowa.

Do ciekawych wniosków prowadzi analiza aktywności internautów. Osoby bardzo aktywne w sieci są również aktywne poza nią, włączając się w działania społeczne, organizacje pozarządowe, pomocowe. Rozwój Internetu ma istotny wpływ na wzmocnienie potencjału społeczeństwa obywatelskiego.

- Chcemy żeby projekt „Diagnoza Internetu” miał charakter cykliczny – dodał dr Krzysztof Krejtz.

Likwidacja barier

Anna Streżyńska – Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej – przedstawiła informacje związane dostępem do Internetu w Polsce, szybkością łączy internetowych oraz konkurencją na rynku usług internetowych.

Prezes UKE oceniła wartość runku usług Internetowych na koniec roku 2007 na 2,9 mld dolarów. Na rynku działa obecnie 3500 aktywnych dostawców.

Procentowy udział gospodarstw domowych mających dostęp do szerokopasmowego Internetu w Polsce wynosi ok. 33,2 %, liczbę kientów można ocenić nawet na 7 mln.
Według badania „Rynek telekomunikacyjny w Polsce w roku 2008” przeprowadzonego przez firmę Indicato na koniec 2008 r. prawie 60 % proc badanych korzystało z Internetu.
Prezes UKE przedstawiła informacje dotyczące technologii dostępu do Internetu, struktury dostępu do szerokopasmowego Internetu. Wśród dostawców stale spada udział w rynku TP SA.

Pod względem dostępu do szerokopasmowego Internetu Polska jest na końcu stawki (czwarte miejsce od końca) wśród krajów OECD i Unii Europejskiej.

Zdaniem Anny Stróżyńskiej opłaty w Polsce nie są barierą w dostępie do rynku internetowego. Ceny kształtują się już od 30 zł za 512 kb/s. Coraz większą rolę odgrywają sieci ruchome.

Urząd Komunikacji Elektronicznej stale monitoruje jakość dostępu do Internetu w sieciach stacjonarnych. W ubiegłym roku rozpoczęto inwestycje, które pozwolą na badanie jakości w sieciach ruchomych. Urząd posiada sondy do badania usług w sieciach IP. W telefonii ruchomej również mierzy jakość dostępu. Od grudnia 2008 r. wykonano 2500 pomiarów. Badania jakości dokonywane są m.in. u takich operatorów jak Orange, Era, Plus czy Play.

- Rynek stale rośnie i staje się bardziej konkurencyjny – powiedziała m.in. Anna Stróżyńska, informując, że nastąpił 45 % wzrost liczby użytkowników mobilnego Internetu na przestrzeni czerwiec 2008 – styczeń 2009.

Niestety mimo coraz większego zainteresowania korzystaniem z dostępu do zasobów sieci, aż 45 % osób, które nie posiadają Internetu deklaruje, że nie potrzebuje takiej usługi.

Zmiany na lepsze

Magdalena Gaj z Ministerstwa Infrastruktury poinformowała gości seminarium o ustawie przyspieszającej inwestycje w Internet.

Założenia ustawy są prezentowane na spotkaniu Zespołu ds. Realizacji Programu „Polska Cyfrowa”. Obecnie trwają prace z udziałem Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Ustawa trafi do Ministerstwa Infrastruktury, a pod koniec roku do Sejmu.

Zmiany legislacyjne dotyczą m.in. zapewnienia otwartego dla inwestorów dostępu do nieruchomości (dyrektywa ramowa UE mówi, że państwo powinno zapewnić operatorowi tzw. „prawo drogi”), usprawnienia procesu inwestycyjnego, skrócenia obowiązujących procedur, rozpatrywania spraw bez zbędnej zwłoki, otwartego dostępu do infrastruktury, otwartej konkurencji infrastrukturalnej operatorów, wzmocnienia aktywności samorządów, wprowadzenie rozwiązań ułatwiających samorządom inwestycje telekomunikacyjne, zapewnienie otwartego dostępu do informacji o infrastrukturze.

Spojrzenie operatora…

Na pytanie Co oznacza „Diagnoza Internetu 2009” dla operatora Internetu – odpowiadał Karol Wieczorek – przedstawiciel Netii.

- Wyniki raportu są słodko – gorzkie – powiedział m.in. Karol Wieczorek, aż 60 % internautów nie jest zainteresowanych zwiększeniem prędkości łącza. Operatorzy mogą inwestować, ale barierą może okazać się strona popytowa.

Zysk operatorów jest identyczny w przypadku wykorzystywania nowych technologii i starczych rozwiązań np. łączy „miedzianych”.

- Zwraca uwagę fakt, że internauci dysponują coraz większą liczbą komputerów we własnych domach – stwierdził przedstawiciel Netii. – Z punktu widzenia operatora istotny jest fakt, że dla większości badanych Internet jest najważniejszym źródłem informacji, chociaż dla 44% badanych jest źródłem wiarygodnym.

…spojrzenie producenta

O potencjale cyfrowym użytkowników Internetu opowiadał przedstawiciel Intela – Tomasz Hodakowski.

- Dzięki nowym technologiom Internet udało się „odmiejscowić” – powiedział m.in. Tomasz Hodakowski, zwracając uwagę na szereg ograniczeń związanych z implementacją Intrenetu np. w systemie edukacyjnym.
To między innymi dlatego Intel przeszkolił 80 tys. nauczycieli.
Intel poprosił „The Economist” o zbadanie sytuacji jak rządy krajów europejskich zapobiegają wykluczeniu cyfrowemu.

Rolą rządu jest m.in. aktywnie zabiegać o to by wszyscy obywatele mieli dostęp do Internetu. Wspólny wysiłek administracji i biznesu prowadzi do uruchomienia w wielu krajach programów szkoleniowych adresowanych do poszczególnych grup obywateli. Według „The Economist” w 50 krajach realizowanych jest obecnie 150 programów wspierających szkolenia, dostęp do Internetu lub zakup komputera. Np. szkolenia finansują Niemcy i Francja, a Włochy stworzyły rządowy system dotyczący gwarancji bankowych dla studentów kupujących komputery
z dostępem do Internetu.

Jednym z ciekawszych programów wsparcia jest EURO 200 (komputer w każdym domu), realizowany w Rumunii. Osobom, których nie stać na zakup komputera wręczane są vouchery o wartości 200 euro. Rocznie dystrybuowanych jest 25 tys. voucherów. Od 2005 r. z programu skorzystało już 125 tys. osób.

Z kolei rządowy program zapobiegania wykluczeniu realizowany we Francji adresowany jest m.in. do seniorów. Program jest typowym przykładem wspólnego zaangażowania państwa i branży IT.

W Portugalii realizowany jest program wspierający rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy. Jednym z celów programu jest wzrost osób z wyższym wykształceniem na kierunkach technicznych, włączanie dużych grup społecznych do Internetu, dofinansowanie zakupu komputerów.

Satysfakcja obywatela w wirtualnym urzędzie

Nad problemem autonomii Internetu i jego konotacji jako narzędzia państwowego, społecznego czy biznesowego, zastanawiał się dr Marcin Kowalczyk, autor książki „E – urząd w komunikacji z obywatelem”.

Dr Marcin Kowalczyk w swojej pracy zajmuje się m.in. zjawiskiem wykorzystania Internetu we współczesnych instytucjach publicznych.

- Nowoczesne technologie w administracji publicznej sprzyjają rozwojowi społeczeństwa obywatelskiego - powiedział m.in. Marcin Kowalczyk, który zaprezentował wyniki własnych badań dotyczących np. poziomu satysfakcji związanej z funkcjonowaniem instytucji demokratycznych w Europie, poziomu aktywności obywateli w organizacji funkcjonującej na forum publicznym.

Zaprezentowano wyniki badań związanych m.in. z dostępnością informacji publicznej w państwach UE w porównaniu do USA, przejrzystością informacji publicznej w państwach UE w porównaniu z USA.

Niestety pod względem e - administracji Polska zajmuje jedno z ostatnich miejsc w Europie. Również nie jest najlepiej z dostępnością do Internetu, np. odsetek gospodarstw domowych
z dostępem do Internetu w poszczególnych krajach UE jest w przypadku Polski ponad dwukrotnie mniejszy niż np. w Holandii, zajmującej jedno z pierwszych miejsc w Europie.

Bardzo istotne jest poznanie odpowiedzi na pytanie jak nowoczesny urząd stara się pomagać obywatelom w zwiększeniu aktywności społecznej. Zdaniem Marcina Kowalczyka nie posiadamy obecnie dobrych danych związanych jednocześnie z informatyzacją i aktywnością obywatelską. Przynależność Polski do Unii Europejskiej wymusza zmiany, których efektem będzie zbliżenie się do modelu zastosowanego w państwach skandynawskich. Wskaźnik rozwoju społeczeństwa obywatelskiego wraz z unowocześnieniem infrastruktury informatycznej, urzędach publicznych, powinien stopniowo wzrastać. Należy docenić rolę dobrego ustawodawstwa, i pamiętać że wprowadzenie technologii do życia społecznego jest zawsze wprowadzeniem zmiany.

Praktycy celów

Najważniejszym elementem drugiej części seminarium były krótkie prezentacje „praktyków celów” – czyli obserwacja kto w polskim Internecie i w jaki sposób realizuje skuteczne strategie biznesowe oparte na wyodrębnionych w „Diagnozie” celach korzystania z sieci.

W drugiej części seminarium pod hasłem „Intensywność wykorzystywania Internetu. Kto w Internecie umie zarabiać na realizacji przez internautów poszczególnych celów” zaplanowano m.in. prezentacje dalszego ciągu wyników badania „Diagnoza Internetu 2009”: po co właściwie internauci są w sieci?, przedstawionych przez dr Marzenę Cypryańską ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej oraz dr Izabelę Krejtz z Instytutu Psychologii Polskiej Akademii Nauk.

Kolejne prezentacje dotyczyły zdiagnozowanych w raporcie kategorii celów, dla których korzystamy z Internetu.

I tak Cel finansowy: projekt Kontomierz – zaprezentował Tomasz Adamczyk z Artegence, Cel społeczny: Nasza-klasa.pl – przedstawił Dominik Kaznowski z Xevin Consulting. O Celu informacyjnym: „Gazecie Wyborczej” w Internecie - opowiadała Ewa Krzemień z Wyborczej.pl.

Z kolei Cel praktyczny: poszukiwanie pracy w Internecie przedstawił Dominik Matuzewicz z Monster Worldwide Polska.

Jako ostatnie zaprezentowano: Cel komputerowy: rozwiązywanie problemów, ściąganie oprogramowania, który przedstawił dr Jarosław Milewski – koordynator techniczny badania „Diagnoza Internetu” oraz Cel kreatywny: dzielenie się twórczością, który przedstawił dr Alek Tarkowski – koordynator Creative Commons Polska.

Na zakończenie seminarium podsumowano przebieg spotkania, a zaproszeni goście wzięli udział w panelu dyskusyjnym, prowadzonym przez Artura Waliszewskiego, Country Business Direktor Gogle Polska.

Seminarium „Diagnoza Internetu 2009, czyli jacy są naprawdę Polacy w Internecie” było X spotkaniem z cyklu „Rewolucja w komunikacji”. Projekt seminariów „Rewolucja w komunikacji” realizowany jest przez portal Gazeta.pl i Fundację IntrnetPR.pl od 2006 r. Jego głównym celem jest obserwacja, analiza i upowszechnianie pozytywnych zmian zachodzących w komunikacji społecznej, a związanych z Internetem. Częścią projektu są seminaria poświęcone najważniejszym trendom, technikom i narzędziom nowoczesnej komunikacji. W ostatnich latach spotkania gromadziły przeszło setkę słuchaczy – specjalistów z branży marketingowej i PR, dziennikarzy i znanych blogerów.

źródło: www.mswia.gov.pl